09 March 2010

အစၥေရးနဲ႔ ပါလက္စတုိင္းအၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲေတြကုိ သြယ္၀ုိက္တဲ့ နည္းေတြနဲ႔ ျပန္လည္စတင္ၾကဖုိ႔ သေဘာတူလုိက္တာဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အခြင့္အလမ္း ပြင့္ေစတယ္လို႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ဒု-သမၼတ ဂ်ဳိး ဘုိင္ဒန္ (Joe Biden) က ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။

ဒု-သမၼတ ဂ်ဳိး ဘုိင္ဒန္ဟာ ဒီေန႔ အစၥေရး သမၼတ ရွီမြန္ ပီရက္စ္ (Shimon Peres) ေတြ႕မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

မႏွစ္က သမၼတ အုိဘားမား (Obama) တာ၀န္ယူၿပီးခ်ိန္က စၿပီး အေမရိကန္ တာ၀န္ရွိသူေတြထဲက အဆင့္အျမင့္ဆုံး ပုဂၢိဳလ္တဦး အေနနဲ႔ အစၥေရးနဲ႔ အေနာက္ဘက္ကမ္းေျခ ေဒသကုိ မစၥတာဘုိင္ဒန္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ခရီးထြက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒု-သမၼတ ဘုိင္ဒန္ဟာ ဒီေန႔ညေနပုိင္းမွာ အစၥေရး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘင္ဂ်မင္ နက္တန္ယာဟု (Benjamin Netanyahu) နဲ႔ ေတြ႕ဆုံၿပီး မနက္ျဖန္ ဗုဒၶဟူးေန႔မွာေတာ့ ရာမာလာၿမိဳ႕ကို သြားၿပီး ပါလက္စတုိင္း သမၼတ မာမြတ္ အဘတ္စ္ (Mahmoud Abbas) နဲ႔ ေတြ႕ဆုံဖို႔ ရွိပါတယ္။

အစၥေရးနဲ႔ ပါလက္စတုိင္းအၾကား သြယ္၀ုိက္တဲ့ သံတမန္ေရး နည္းလမ္းကတဆင့္ ႏွစ္ဘက္ တုိက္႐ုိက္ေစ့စပ္ ေျပာဆုိႏုိင္မယ့္ အဆင့္အထိ အျမန္ဆုံးနဲ႔ အျဖစ္ႏုိင္ဆုံး ဦးတည္သြားေစႏုိင္တယ္လို႔ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေဒသဆုိင္ရာ အေမရိကန္ အထူးကိုယ္စားလွယ္ ေဂ်ာ့ခ်္ မစ္ခ်ဲလ္ (George Mitchell) က ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

..........................................................................................................................

ေဟတီငလ်င္ အေရးေပၚ အကူအညီ လိုအပ္ဆဲ

15 January 2010

ေဟတီႏုိင္ငံမွာ အပ်က္အစီး အဆုံးအ႐ႈံးေတြနဲ႔ အႀကီးအက်ယ္ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့အထိ အဂၤါေန႔တုန္းက လႈပ္ခတ္ခဲ့တဲ့ ေျမငလ်င္ေနာက္ပုိင္း အေရးေပၚ ကယ္ဆယ္ေရး အကူအညီေတြ ေပးအပ္ဖုိ႔ ကတိျပဳထားေပမဲ့ ၾကန္႔ၾကာမႈေတြ ရွိေနခ်ိန္မွာ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ျဖစ္ေနၾကတဲ့ ေဟတီႏုိင္ငံသားေတြကေတာ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ ပုိ႔တ္ အုိ ပရင့္စ္ (Port-au-Prince) လမ္းေတြေပၚမွာပဲ စတုတၳေန႔ကုိ ကုန္လြန္ေနၾကရပါတယ္။

အေမရိကန္ ေလယာဥ္တင္သေဘၤာ USS Carl Vinson ကေတာ့ ဒီကေန႔ ေဟတီကုိ ေရာက္သြားပါၿပီ။ ဒီသေဘၤာေပၚကေန အေရးေပၚ ကယ္ဆယ္ေရး အဖဲြ႕ေတြနဲ႔ ေထာက္ပံ့ေရး ပစၥည္းေတြကုိ ရဟတ္ယာဥ္ေတြနဲ႔ သယ္ေဆာင္ၿပီး အေျခစုိက္ ေလယာဥ္ကြင္းအျဖစ္ အသုံးျပဳသြားမွာပါ။

ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ အတြင္း အဆုိးရြားဆုံး ေျမငလ်င္ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ေတာ္တခုလုံး အပ်က္အစီးပုံအျဖစ္ ေရာက္ခဲ့တဲ့ေနာက္ ေလယာဥ္နဲ႔အျပည့္ တပ္သားေတြ၊ လုိအပ္ေနတဲ့ အစားအစာ၊ ေဆး၀ါးေတြကုိ ႏုိင္ငံအမ်ားအျပားက အကူအညီေတြ မေန႔ကစလုိ႔ တျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေရာက္ရွိလာေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္သားေတြကေတာ့ အစားအေသာက္နဲ႔ အကူအညီေတြကုိ လုယက္မႈေတြဟာ ျပႆနာတရပ္ ျဖစ္လာေနတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ျပင္းအား ၇ ရွိတဲ့ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ အုိးအိမ္ေတြ၊ အစုိးရ အေဆာက္အဦးေတြ ၿပိဳလဲၿပီး မေရမတြက္ ႏုိင္ေလာက္တဲ့ လူေတြဟာလည္း အပ်က္အစီးေတြေအာက္ ေရာက္ကုန္ၾကတာမုိ႔ လူေပါင္း ၄၅,၀၀၀ ကေန ၅၀,၀၀၀ ေလာက္အထိ ေသဆုံးႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း ၾကက္ေျခနီအဖဲြ႕က ခန္႔မွန္းပါတယ္။ အပ်က္အစီးေတြေအာက္ ပိတ္မိေနသူေတြကုိ ကူညီကယ္ဆယ္မႈ အစီအစဥ္ေတြကုိေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ အစုိးရကေတာ့ အေရးေပၚ အကူအညီအျဖစ္ အေမရိကန္ တပ္ဖဲြ႕၀င္ ၅,၀၀၀ ကုိ လုံၿခံဳေရးနဲ႔ အေထာက္အပ့ံေတြ ျဖန္႔ျဖဴးေရးအတြက္ ေဟတီကုိ ေစလႊတ္ခဲ့တာပါ။ သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား (Barack Obama) ကလည္း ေဟတီႏုိင္ငံ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး အစီအစဥ္အတြက္ ေဒၚလာ သန္း ၁၀၀ ေထာက္ပံ့ကူညီသြားမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း မေန႔ကပဲ ေျပာဆုိလုိက္တာပါ။

အေမရိကန္စစ္တပ္ ေတာင္ပုိင္းတပ္မႉးကေတာ့ မေန႔ကစလုိ႔ ေဟတီကုိ အေမရိကန္စစ္သည္ ရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ေရာက္ရွိသြားၿပီး ေနာက္ထပ္ပုိ႔ဖုိ႔ ရွိတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ သမၼတကေတာ္ မစ္ရွဲလ္ အုိဘားမား (Michelle Obama) ကလည္း အေမရိကန္ျပည္သူေတြ အလႉေငြ ထည့္၀င္ႏုိင္မယ့္ အဖဲြ႕အစည္းေတြကုိ အမ်ားသိႏုိင္ေအာင္ လႈံ႕ေဆာ္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈ တခုကိုလည္း ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ျပင္သစ္ႏုိင္ငံကလည္း ေဟတီႏုိင္ငံက ေပးစရာရွိေနတဲ့ ေႂကြးၿမီ ေဒၚလာ ၇၈ သန္း နီးပါးကုိ ေလွ်ာ္လုိက္ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ႏုိင္ငံမွာ ေရာက္ေနတဲ့ တရားမ၀င္ ေဟတီႏုိင္ငံသားေတြကုိ ေနရပ္ရင္း ျပန္ပုိ႔ဖုိ႔ စီစဥ္ထားတာကုိလည္း ဆုိင္းင့ံထားလုိက္ၿပီး ငလ်င္ဒဏ္ ခံခဲ့ရသူေတြကုိ အကူအညီ ေပးဖုိ႔အတြက္ ႏုိင္ငံနယ္စပ္ေတြကုိ ယာယီအားျဖင့္ ဖြင့္လွစ္ထားမယ္လုိ႔ ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

...............................................................................................................

HIV ကာကြယ္ေရး အပယ္ခံအျဖစ္ ခြဲျခားမႈေၾကာင့္ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေနဆဲ

01 December 2009

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔ဟာ ကမၻာ့ AIDS ေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရးေန႔ ျဖစ္တာနဲ႔အမွ် ကမၻာတ၀န္း AIDS ေရာဂါအသစ္ ျဖစ္ပြားတဲ့ႏႈန္း က်ဆင္းလာၿပီး HIV ေရာဂါ ကာကြယ္ေရး အစီအစဥ္ေတြဟာ ထိေရာက္မႈေတြ ရွိတယ္လို႔ ကုလသမဂၢ HIV/AIDS အစီအစဥ္က ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ သုေတသန စစ္တမ္းအသစ္မွာ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ HIV ေရာဂါအေပၚ စိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႔မႈေတြေၾကာင့္ ေရာဂါရွိတယ္ ဆုိတာကို ဖုံးကြယ္ထားၾကျခင္းက ပိုၿပီး ထိေရာက္တဲ့ ကာကြယ္မႈေတြကို လုပ္ဖို႔ အတားအဆီးေတြ ျဖစ္ေစတယ္လို႔ လန္ဒန္ၿမိဳ႕ကေန ေဆလာ ဟန္နက္စ္ဆီ (Selah Hennessy) သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ကိုရန္ႏုိင္က တင္ျပေပးထားပါတယ္။

လန္ဒန္ၿမိဳ႕မွာ ေနထိုင္တဲ့ ယူဂန္ဒါႏြယ္ဖြား ၀င္နီ ဆန္ညဴ ဆ႐ူးမား (Winnie Ssanyu Sseruma) ဟာ သူ႔အသက္ ၂၀ ေက်ာ္အရြယ္မွာ သူ႔မွာ HIV ေရာဂါ ရွိတယ္ဆုိတာကို သိရွိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး သူ႔ဘ၀ဟာ လုံး၀ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

“အဲဒီလို သိလိုက္ရတဲ့ အခ်ိန္တုန္းက အဓိကကေတာ့ တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားသြားတာပါ။ အဲဒါၿပီးေတာ့ ငါဘာလုပ္ရမလဲ၊ ငါ ဒီေလာကႀကီးမွာ အသက္ရွည္ရွည္ အၾကာႀကီး ေနရဦးမွာလား၊ ငါ ေသေတာ့မွာလား၊ အခု ငါ ဘာျဖစ္မွာလဲ ဆုိၿပီး အေတြးေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။”

သူ႔မွာ HIV ေရာဂါ ရွိတယ္ဆုိတာကို သူ႔မိသားစုနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းေတြကို ႏွစ္အေတာ္ၾကာတဲ့အထိ မေျပာခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္အတြင္းမွာ သူ႔အကိုဟာ HIV ေရာဂါနဲ႔ ဆုံးပါးသြားခဲ့ပါတယ္။ သူ႔မွာ HIV ေရာဂါ ခံစားေနရတယ္ ဆုိတာကို ထုတ္ေဖာ္မေျပာခင္မွာ သူ ရွက္တယ္လို႔ ခံစားရတာနဲ႔အတူ ဒါကို ဘယ္လိုေျပာရမလဲ ဆိုတာကိုပါ စဥ္းစားလာရပါတယ္။

“တခ်ဳိ႕အခ်ိန္ေတြမွာ က်ေနာ့္ရဲ႕ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔မႈေတြ၊ ရွက္ရြံ႕မႈေတြ ခံစားရတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုေျဖရွင္းမလဲ ဆုိတာကို ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးတာေတြ လုပ္ခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီလိုလုပ္ၿပီး သိလည္းသိသြားေရာ က်ေနာ့္ရဲ႕ HIV အေျခအေနကို ရင္ဆုိင္လာႏုိင္ၿပီး ေျပာျပလာႏုိင္ပါတယ္။”

လူအေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ သူ႔တုိ႔မွာ HIV ေရာဂါ ရွိတယ္ဆုိတာကုိ သိသြားရင္ သူတုိ႔ဟာ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္း အျပင္ဘက္ကို ေရာက္သြားလိမ့္မယ္၊ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္း ၾကားကေန ဖယ္ထုတ္ခံထားရလိမ့္မယ္ ဆုိၿပီး စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ ေနၾကတယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

“ေရာဂါရွိတဲ့ က်ေနာ့္တုိ႔လို လူမ်ဳိးေတြဟာ၊ ရွက္ရြံ႕မႈကို ဆက္ၿပီး ခံစားေနရတုန္းပါ။ က်ေနာ့္မွာ HIV ေရာဂါ ရွိပါတယ္လို႔ ထုတ္မေျပာရဲတဲ့ သူေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား ရွိေနတုန္းပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ လူေတြက ဘယ္လိုပုံစံမ်ဳိးနဲ႔ တုံ႔ျပန္လာမလဲ သူတို႔ ေတြးေနၾကလို႔ပါ။”

အခုအခါ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ လူေပါင္း ၃၃ သန္းဟာ HIV/ AIDS ေရာဂါေ၀ဒနာကို ခံစားေနရပါတယ္။ အသစ္ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ အာဖရိက ေဒသဟာ HIV AIDS ေ၀ဒနာရွင္ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအစီရင္ခံစာကပဲ HIV ေရာဂါပိုး အသစ္ေတြ႕ရွိသူ အေရအတြက္ဟာ က်ဆင္းလာတယ္လို႔ ဆုိၿပီး ဒါဟာ ေရာဂါကာကြယ္ အစီအစဥ္ ထိေရာက္မႈေတြ ရွိလာတဲ့ လကၡဏာ ျဖစ္တယ္လို႔ ကုလသမဂၢက ေျပာပါတယ္။

ဆ႐ူးမားရဲ႕ မိသားစု ေနထိုင္ရာ ယူဂန္ဒါႏုိင္ငံမွာေတာ့ လူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၆% ဟာ HIV ေ၀ဒနာကို ခံစားေနရပါတယ္။ HIV/AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အမ်ားက မသတီသလို လုပ္ေနသေရြ႕ေတာ့ ေရာဂါျဖစ္တဲ့သူ အေရအတြက္ဟာလည္း ေလ်ာ့က်လာႏုိင္စရာ မရွိဘူးလို႔ ဆ႐ူးမားက ေျပာပါတယ္။

လန္ဒန္မွာရွိတဲ့ အာဖရိကလူမ်ဳိး HIV ေ၀ဒနာရွင္ေတြနဲ႔ အလုပ္လုပ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္ေရး လႈပ္ရွားတဲ့ The Terrence Higgins Trust အဖဲြ႕က မာ့ခ္ ေသာမ္ဆင္ (Marc Thompson) က HIV ေရာဂါရဲ႕ အမည္းစက္ႀကီးက အဓိက ျပႆနာ ျဖစ္တယ္ဆုိတာကို သေဘာတူေၾကာင္း အခုလို ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ ေသခ်ာေပါက္ ေတြ႕ခဲ့တာေတြက လူနာရဲ႕ အမည္းစက္ေတြအျဖစ္နဲ႔ ခဲြျခားဆက္ဆံမႈေတြ ရွိေနမယ္၊ ဒါကို အမည္းစက္ႀကီးလို႔ ထင္ေနမယ္ဆုိရင္ လူေတြအေနနဲ႔ စိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႔ၿပီး အစမ္းသပ္ခံဖို႔ သိပ္ၿပီး ဆႏၵရွိလာၾကမွာ မဟုတ္ပါဘူး။”

တကယ္လို႔ HIV ေရာဂါေ၀ဒနာ ရွိတဲ့သူက စစ္ထားတာ မရွိဘူးဆုိရင္ သူတို႔ဟာ သူတုိ႔ရဲ႕ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြ၊ မိခင္ေတြကေန ကေလးေတြအထိပါ ေရာဂါကို ပ်ံ႕ႏွံ႔လာေစႏုိင္တယ္လို႔ မစၥတာ ေသာမ္ဆင္က ေျပာပါတယ္။ HIV ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အမည္းစက္ဟာ အထူးသျဖင့္ လန္ဒန္ၿမိဳ႕က အာဖရိကန္ လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ ပိုၿပီးေတာ့ မ်ားတယ္လို႔ မစၥတာ ေသာမ္ဆင္က ေျပာပါတယ္။

“အဲဒါေၾကာင့္ ဒီအတားအဆီးကို ႀကိဳးစားၿပီး ေက်ာ္ျဖတ္ႏုိင္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔လည္း တဲြၿပီးလုပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားရပါတယ္။ အဲဒီလိုဆုိရင္ လိင္ဆက္ဆံတာဟာ မေကာင္းတာလုပ္တာ၊ HIV နဲ႔ AIDS ဟာ လူတကာနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံလို႔ ဘုရားက ဒဏ္ခတ္တာ ျဖစ္တယ္လို႔ သူတို႔ထင္လာေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။”

အခုအခါမွာ HIV ေရာဂါေ၀ဒနာရွင္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာဟာ ေရာဂါကာကြယ္ေဆးေတြကို သုံးစဲြလာၾကတာေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါဟာ ေသမိန္႔ခ်လိုက္တဲ့ ေရာဂါေတာ့ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အာဖရိက ေဒသမွာေတာ့ ေဆး၀ါးကုသမႈ ခံယူရတဲ့ HIV ေ၀ဒနာရွင္ အေရအတြက္ဟာ ထက္၀က္ေအာက္ ေလ်ာ့နည္းပါတယ္။ HIV ေရာဂါကို တုိက္ဖ်က္ဖို႔အတြက္ ကာကြယ္ေရးက အေရးႀကီးတယ္လို႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဆုိပါတယ္။

အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ HIV/ AIDS မဟာမိတ္အဖဲြ႕က အႀကံေပးလည္းျဖစ္၊ ေဆးပညာရွင္လည္းျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာ အာဒီ ဖာကုိယာ (Dr. Ade Fakoya) က အခုလို ေျပာပါတယ္။

“ကာကြယ္မႈေတြက ေဆး၀ါးကုသမႈေတြထက္ အၿမဲလိုလို ပိုၿပီးနည္းပါတယ္။ ဒါဟာ အလြန္ကို ၀မ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ေရာဂါအသစ္ ၅ ခုတိုင္းအတြက္ ၂ ခုကိုပဲ ကုသမႈ ရပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တုိ႔ဟာ ကာကြယ္မႈေတြကို အဓိက အာ႐ုံစိုက္ဖို႔ လိုတယ္ဆုိတာ ထင္ရွားပါတယ္။”

HIV ေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့ ဆ႐ူးမားအတြက္ေတာ့ HIV ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အမည္းစက္ေတြကို ဖယ္ရွားႏုိင္မယ္ဆိုရင္ HIV ေ၀ဒနာ ကာကြယ္တားဆီးေရးအတြက္ ေရွ႕တလွမ္း တိုးလိုက္ႏုိင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

“HIV ဟာ က်ေနာ့္ဘ၀ကို ၀ါးမ်ဳိသြားမယ့္အရာ မဟုတ္ဘူး ဆုိတာကို က်ေနာ္ ဆုံးျဖတ္ထားၿပီးပါၿပီ။ ၿပီးေတာ့ က်ေနာ့္ကို လူေတြ ကဲ့ရဲ႕ေျပာဆိုတာကိုလည္း ခံမွာမဟုတ္ဘူး။ HIV နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး က်ေနာ္ လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခဲ့တယ္။ ဒီေရာဂါနဲ႔ ဘယ္လို အေကာင္းဆုံး ေနရမလဲဆုိတာ က်ေနာ္သိတဲ့အတိုင္း ေနတယ္။ က်ေနာ့္ရဲ႕ အေတြ႕အႀကံဳေတြကို ေ၀မွ်တယ္။ က်ေနာ့္လို အေျခအေနမ်ဳိး ျဖစ္ေနတဲ့သူေတြကို ကူညီတယ္။ ၿပီးေတာ့ HIV နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တျခားလူေတြကို ပညာေပးတယ္။”

ကုလသမဂၢရဲ႕ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အစီရင္ခံစာအရ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ HIV ေရာဂါ အသစ္ထပ္ျဖစ္တဲ့သူ အေရအတြက္ဟာ ၂.၇ သန္းရွိၿပီး လူေပါင္း ၂ သန္းေလာက္ဟာ AIDS နဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ့ ေရာဂါေတြနဲ႔ ေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။ အာဖရိကတုိက္ ဆဟာရလြင္ျပင္ ေတာင္ပိုင္းေဒသမွာေတာ့ HIV အသစ္ထပ္ျဖစ္တဲ့သူ အေရအတြက္ဟာ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က စလုိ႔ ၁၅% က်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

ဂရိပိုင္ ေရနံတင္သေဘၤာ ဆိုမားလီးယား ပင္လယ္ဓားျပေတြ သိမ္းပိုက္

30 November 2009

ဆိုမားလီးယားကမ္းလြန္နဲ႔ မိုင္ ၇၀၀ နီးပါး အကြာမွာရွိတဲ့ ပင္လယ္ထဲမွာ သေဘၤာသား ၂၈ ေယာက္ပါတဲ့ ေရနံတင္ သေဘၤာတစင္းကို ဆုိမာလီ ပင္လယ္ဓားျပေတြ သိမ္းပိုက္ထားပါတယ္။

အိႏၵိယ သမုဒၵရာထဲက ဆီးရွဲလ္စ္ (Seychelles) ကၽြန္း အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းမွာ ဂရိပိုင္ မာရန္ ဆန္ေတာရပ္စ္ (Maran Centaurus) ေရနံတင္သေဘၤာကို တနဂၤေႏြေန႔က ပင္လယ္ဓားျပေတြ ဓားျပတိုက္ သိမ္းယူခဲ့တယ္လို႔ ေရေၾကာင္းဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူေတြက ေျပာပါတယ္။

ေရနံစည္ေပါင္း ၂,၀၀၀,၀၀၀ ေက်ာ္ဆံ့တဲ့ ဒီသေဘၤာဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းကေန အေမရိကန္ကိုအသြား ဓားျပတိုက္ခံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

သေဘၤာသားေတြထဲမွာ ႐ိုေမးနီးယား ၁ ေယာက္၊ ယူကရိန္း ၂ ေယာက္၊ ဂရိ ၉ ေယာက္နဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္ ၁၆ ေယာက္ ပါတယ္လို႔ ဥေရာပသမဂၢရဲ႕ ပင္လယ္ဓားျပ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕က ေျပာပါတယ္။

ေရနံအျပည့္ ပါသြားတဲ့ သေဘၤာ ဓားျပေတြလက္ထဲ ေရာက္သြားတာဟာ ျပန္ေပးသမားေတြအတြက္ ပြေပါက္ပဲလို႔ ကင္ညာႏိုင္ငံ အေျခစိုက္ အေရွ႕အာဖရိက သေဘၤာသားအေရး ကူညီေရး အစီအစဥ္က အန္ဒ႐ူး မြမ္ဂူရာ (Andrew Mwangura) က ေျပာပါတယ္။

ဒီသေဘၤာသာ တခုခုျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈဆိုင္ရာ အႏၲရာယ္ေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

သေဘၤာေတြ ျဖတ္သြားျဖတ္လာမ်ားတဲ့ ဆိုမားလီးယား ကမ္းလြန္ပင္လယ္ထဲမွာ ပင္လယ္ဓားျပရန္က ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္လည္း EU၊ ေနတိုး၊ အေမရိကန္ စတဲ့အဖြဲ႕ေတြ၊ ႏိုင္ငံေတြက ေရတပ္သေဘၤာေတြကို ေစလႊတ္ထားပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

...............................................................................................................

ရာသီဥတုဆုိင္ရာ ကုိပင္ေဟဂင္ ထိပ္သီး အစည္းအေ၀း သမၼတ အုိဘားမား တက္မည္

25 November 2009

ကုလသမဂၢရဲ႕ ရာသီဥတုဆုိင္ရာ ထိပ္သီး အစည္းအေ၀းပဲြကုိ တက္ေရာက္ဖုိ႔ အေမရိကန္ သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား (Barack Obama) ဒီဇင္ဘာလ ၉ ရက္ေန႔မွာ ဒိန္းမတ္ႏုိင္ငံ ကုိပင္ေဟဂင္ၿမိဳ႕ကုိ သြားေရာက္မယ္လုိ႔ သမၼတ အိမ္ျဖဴေတာ္က ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။
 

ဒိန္းမတ္ႏုိင္ငံ ၿမိဳ႕ေတာ္က အစည္းအေ၀းပဲြအတြင္း ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္း သြားႏုိင္မယ့္ အဓိပၸာယ္ျပည့္၀တဲ့ သေဘာတူညီခ်က္တရပ္ ထြက္ေပၚလာႏုိင္မယ္လုိ႔ သမၼတက ယုံၾကည္ထားေၾကာင္း မေန႔တုန္းက အိမ္ျဖဴေတာ္ ေၾကညာခ်က္က ေဖာ္ျပပါတယ္။
 

သမၼတ အုိဘားမား အခုလုိ တက္ေရာက္လာမယ္ ဆုိတဲ့အတြက္ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း (Ban Ki-moon) ကလည္း ႀကိဳဆုိတဲ့အေၾကာင္း အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ရဲ႕ ေျပာခြင့္ရသူက ဆုိပါတယ္။ ႏုိင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြ ပါ၀င္တက္ေရာက္ၾကဖုိ႔ အတည္ျပဳ ေျပာဆုိခ်က္ေတြ ထြက္ေပၚလာတာနဲ႔အမွ် ေအာင္ျမင္တဲ့ အဆုံးသတ္ နိဂုံးတရပ္ ထြက္ေပၚလာမယ့္ အရွိန္အဟုန္ေတြလည္း ႀကီးထြားလာေနေၾကာင္းလည္း ေျပာခဲ့တာပါ။
 

ကုိပင္ေဟဂင္ အစည္းအေ၀းပဲြမွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ ခုိင္မာတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္တခု ရရွိဖုိ႔ဟာ ႏုိင္ငံေတြ အားလုံးက မလုပ္မျဖစ္ လုပ္ေဆာင္သြားၾကရမယ့္ ကိစၥအျဖစ္ အဂၤါေန႔တုန္းကပဲ ေျပာခဲ့တာပါ။ ဒီကမွ ဥပေဒအရ မလုိက္နာမျဖစ္ လုိက္နာရမယ့္ သေဘာတူညီခ်က္တခု အဆင့္ကုိ ေနာက္ထပ္ လွမ္းႏုိင္မွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း သမၼတ အုိဘားမားက ဆုိခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

......................................................................................................

သမၼတ အိုဘားမားနဲ႔ တ႐ုတ္သမၼတ ေတြ႕ဆံု ညစာစား

16 November 2009

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ေရာက္ေနတဲ့ အေမရိကန္သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား (Barack Obama) ဟာ ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕ေတာ္မွာ တ႐ုတ္သမၼတ ဟူဂ်င္ေတာင္း (Hu Jintao) တည္ခင္းဧည့္ခံတဲ့ ညစာစားပြဲကို တက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီေန႔ အေစာပိုင္းတုန္းကေတာ့ ရွန္ဟိုင္းၿမိဳ႕မွာ တ႐ုတ္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ တိုက္႐ုိက္ေတြ႕ဆံုၿပီး ႏိုင္ငံေရး၊ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ စတဲ့ အေၾကာင္းအရာစံုကို အျပန္အလွန္ ေမးခြန္းထုတ္ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။

မနက္ျဖန္ အဂၤါေန႔မွာေတာ့ သမၼတ အုိဘားမားဟာ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးဖို႔ရွိၿပီး ကုန္သြယ္ေရးအျပင္ ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အီရန္အေရး၊ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲေရး စတဲ့ ကိစၥရပ္ေတြကိုပါ ေဆြးေႏြးၾကမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရး အေၾကာင္းကိုလည္း မစၥတာ အုိဘားမားက တိုးတိုးတိတ္တိတ္ ေျပာလိမ့္မယ္လုိ႔ အိမ္ျဖဴေတာ္က သူ႕ရဲ႕ အႀကံေပးေတြက ေျပာပါတယ္။

ရွန္ဟိုင္းမွာ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုစဥ္မွာေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥကို သမၼတ အုိဘားမား ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတခုမွာ က်င့္သံုးေနတဲ့ စနစ္ကို ေနာက္ႏိုင္ငံတခုမွာ အတင္း သြတ္သြင္းတာမ်ဳိး မလုပ္သင့္ဘဲ တႏိုင္ငံနဲ႔ တႏိုင္ငံ အျပန္အလွန္ ေလးစားသင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လြတ္လပ္မႈေတြလို႔ အေမရိကန္ ျပည္သူေတြ လက္ခံထားတဲ့ ကိစၥေတြကိုေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

.....................................................................................................................

မဲေခါင္ေဒသဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ေဒၚလာကုေဋ ၅၅၀ ေထာက္ပ့ံမည္

07 November 2009

အေရွ႕ေတာင္အာရွ မဲေခါင္ေဒသ အတြက္ ေနာင္ ၃ ႏွစ္အတြင္းမွာ ေဒၚလာ သန္းေပါင္း ၅,၅၀၀ အကူအညီ ေပးမယ္လို႔ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ က ကတိက၀တ္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ 

ထိုင္း၊ ကေမၻာဒီးယား၊ ဗီယက္နမ္၊ လာအို နဲ႔ ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ေတြ နဲ႔ မဲေခါင္ေဒသ ထိပ္သီး အစည္းအေ၀း မွာ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ယူကီအုိ ဟာတုိယားမား (Yukio Hatoyama) က ခုလို ေၾကညာလိုက္တာပါ။ 

မဲေခါင္ေဒသကို အကူအညီေပးရာမွာ ဂ်ပန္ ဟာ အႀကီးမားဆံုး အကူအညီေပးတဲ့ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။  မဲေခါင္ေဒသ ဟာ မိုင္ေပါင္း ၂,၈၀၀ ေက်ာ္ ရွည္လ်ားၿပီး၊ စစ္ဒဏ္ နဲ႔ ျပည္တြင္းေရး မျငိမ္သက္မႈ ဒဏ္ေတြကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခံစားခဲ့ရတဲ့ေဒသ ျဖစ္ပါတယ္။ 

တရုတ္ႏုိင္ငံ ကလည္း ဒီေဒသမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈကို တိုးျမွင့္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ အထဲမွာ လာအို နဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျမွဳပ္ႏွံခဲ့တဲ့ မိုင္း နဲ႔ ရာဘာစိုက္ခင္းေတြ လည္း ပါ၀င္ပါတယ္။  တရုတ္ႏုိင္ငံ ရဲ႕ ၾသဇာက ဒီေဒသတြင္းမွာ ႀကီးမားလာေပမဲ့လည္း၊ တရုတ္ နဲ႔ ယွဥ္ျပိဳင္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး လို႔ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ကေတာ့ ဆိုပါတယ္။ 

ဒီ ၂ ရက္ၾကာ ထိပ္သီး အစည္းအေ၀းမွာ ကမၻာ့ ရာသီဥတု အေျပာင္းအလဲ ကို အဓိကထားျပီး ေဆြးေႏြးမွာ ျဖစ္သလို၊ မဲေခါင္ေဒသတြင္း ႏုိင္ငံေတြၾကား ျဖစ္တဲ့ ပဋိပကၡေတြကိုလည္း ေဆြးေႏြးလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ 

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

...........................................................................................

၂၁ ရာစု တံတုိင္းေတြ ၿဖိဳခြင္းဖုိ႔ ဂ်ာမန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္မွာ တုိက္တြန္း

04 November 2009

၂၁ ရာစုမွာ အကာအရံသဖြယ္ ျဖစ္ေနတဲ့ တံတုိင္းေတြကုိ ဂ်ာမနီႏုိင္ငံနဲ႔အတူ အေမရိကန္ႏုိင္ငံက လက္တြဲၿပီး ၿဖိဳဖ်က္ဖုိ႔ ဂ်ာမနီရဲ႕ ဘာလင္တံတုိင္း ၿဖိဳခ်ႏုိင္တဲ့ ႏွစ္ ၂၀ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားရာမွာ ဂ်ာမနီ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ အိန္ဂ်လာ မာကဲလ္ (Angela Merkel) က ေတာင္းဆုိလုိက္ပါတယ္။

၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ မာကဲလ္ဟာ အဂၤါေန႔မွာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ ၀ါရွင္တန္ၿမိဳ႕ေတာ္က အထက္လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ ပူးတြဲ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားခြင့္ ရခဲ့ၿပီး အခုလို ေျပာၾကားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၈၉ ခုႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာ ၉ ရက္ေန႔က ဂ်ာမနီႏုိင္ငံရဲ႕ အေရွ႕နဲ႔ အေနာက္ကုိ ပုိင္းျခားထားတဲ့ ဘာလင္တံတုိင္းႀကီးကို ၿဖိဳခ်ႏုိင္ခဲ့ၿပီး ဂ်ာမနီႏုိင္ငံ ေသြးစည္းေရးအတြက္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားေတြကုိ မစ္စ္မာကဲလ္က ေက်းဇူးတင္စကား ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

လက္ရွိ ၂၁ ရာစုႏွစ္ရဲ႕ တံတုိင္းေတြျဖစ္တဲ့ ကမၻာ့ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ျပႆနာ အပါအ၀င္ စိန္ေခၚေနတဲ့ ကမၻာ့အေရးေတြကို လက္တြဲၿပီး ေျဖရွင္းၾကဖုိ႔လည္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ မာကဲလ္က ပန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလုိ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေအာင္ ဒီဇင္ဘာမွာ ကိုပင္ေဟဂင္မွာ က်င္းပမယ့္ ကမၻာ့ရာသီဥတု ညီလာခံမွာ သေဘာတူညီမႈရေအာင္ ႀကိဳးစားၾကဖို႔အျပင္ အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံရဲ႕ လုံၿခဳံေရးနဲ႔ အီရန္ႏုိင္ငံလက္ထဲ ႏ်ဴကလီးယားဗုံး မေရာက္ေရးေတြကိုပါ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

.........................................................................................................

အပူပိုင္းမုန္တိုင္းေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္မွာ လူ ၂၀ ေက်ာ္ ေသဆံုး

03 November 2009

ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံ ကမ္းေျခကို မရီေနး (Marinae) အပူပုိင္းမုန္တုိင္း ၀င္ေရာက္ခဲ့တဲ့အတြက္ လူ ၂၀ ေက်ာ္ ေသဆုံးၿပီး ေသဆုံးသူ အေရအတြက္ ျမင့္တက္ေနဆဲ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဗီယက္နမ္ သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္ တုံ႔ျပန္ေရး အရာရွိေတြက ေျပာပါတယ္။

ေတာင္အလယ္ပုိင္းေဒသျဖစ္တဲ့ ဖူယန္းျပည္နယ္နဲ႔ ေဘးက ဗင္ဒင္းျပည္နယ္မွာ မုိးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းၿပီး လူေတြ အမ်ားအျပား ေသဆုံးခဲ့ရတယ္လို႔ အဲဒီအရာရွိေတြက ဆုိပါတယ္။

မုန္တုိင္းက ေနာက္ပုိင္းမွာ အားေပ်ာ့ၿပီး အပူပုိင္း ေလဖိအားနည္းရပ္၀န္း အျဖစ္နဲ႔ ကေမၻာဒီးယား ကုန္းတြင္းပုိင္းကုိ ေရႊ႕လ်ားသြားပါတယ္။ အဲဒီမွာေတာ့ သစ္ပင္ၿပိဳက်ၿပီး အိမ္ေပၚပိမိလို႔ အေမနဲ႔ သမီး ေသဆုံးသြားရပါတယ္။

ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံ အလယ္ပုိင္းကို တုိင္ဖုန္းမုန္တုိင္းအျဖစ္နဲ႔ ေသာၾကာေန႔မွာ ၀င္ေရာက္ခဲ့လို႔ မုန္တုိင္းဒဏ္ အလူးအလဲ ခံခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီမွာေတာ့ လူ ၂၀ ေက်ာ္ ေသဆုံးခဲ့ရပါတယ္။ သစ္ပင္ေတြ လဲၿပိဳ၊ လွ်ပ္စစ္မီးလုိင္းေတြ ျပတ္ေတာက္ၿပီး လူဇုန္ကၽြန္းအႏွံ႔ ေရလႊမ္းမုိးခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

...........................................................................................

အာဖဂန္မွာ အားလံုးကို ကိုယ္စားျပဳမယ့္ အစိုးရတရပ္ ျဖစ္ရမယ္လို႔ သမၼတသစ္ ကတိျပဳ

03 November 2009

အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံမွာ အသစ္ထပ္မံ ေရြးခ်ယ္ခံရတဲ့ သမၼတ ဟာမစ္ ခါဇုိင္း (Hamid Karzai) က သူ႔အစိုးရအဖြဲ႕ဟာ အာဖဂန္ အသုိင္းအ၀ိုင္း တခုလုံးကို ထင္ဟပ္ေစမယ့္ အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံရဲ႕ မွန္တခ်ပ္ကဲ့သုိ႔ေသာ အစိုးရတရပ္ ျဖစ္ေစဖုိ႔ ကတိျပဳသြားပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ ေအာင္ႏုိင္သူ အစစ္ဟာ လူတဦးတေယာက္တည္း မဟုတ္ပါဘူး၊ ေရြးေကာက္ပြဲ လုပ္ငန္းစဥ္မွာ ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ အာဖဂန္နစၥတန္ ျပည္သူေတြ အကုန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္လို႔ အဂၤါေန႔မွာ ေျပာၾကားခဲ့တဲ့ ေအာင္ပြဲခံ မိန္႔ခြန္းမွာ သမၼတ ခါဇုိင္း ေျပာသြားပါတယ္။

အာဖဂန္ အစိုးရအဖြဲ႕မွာေတာ့ သူ႔အဆုိ စြန္းထင္ေနတဲ့ အဂတိ လိုက္စားမႈေတြကို ေျဖေဖ်ာက္သြားမယ္လို႔ သူက ကတိျပဳခဲ့ပါတယ္။

ႏုိ၀င္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပဖုိ႔ စီစဥ္ထားတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ဒုတိယအေက်ာ့မွာ မပါ၀င္ေတာ့ဘူး ဆုိၿပီးေတာ့ ၿပိဳင္ဘက္ သမၼတေလာင္း ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေဟာင္း အဗၺဒူလာ အဗၺဒူလာ (Abdullah Abdullah) ႏႈတ္ထြက္သြားၿပီး ေနာက္တရက္မွာပဲ မစၥတာ ခါဇုိင္းကုိ ေအာင္ႏုိင္သူအျဖစ္နဲ႔ အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က ေၾကညာလုိက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

.........................................................................................................

အဆုတ္အေအးမိေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးေန႕ ပထမဆံုးအႀကိမ္ သတ္မွတ္

02 November 2009

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ မတိုင္ခင္မွာ ကေလးေပါင္း ၅,၀၀၀,၀၀၀ ေက်ာ္ရဲ႕ အသက္ေတြကို ကယ္တင္ႏိုင္မယ့္ အစီအစဥ္တခုနဲ႔အတူ ကုလသမဂၢနဲ႔ က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ေတြက ဒီေန႔ကို ကမၻာတဝန္း အဆုတ္အေအးမိေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးေန႔အျဖစ္ ပထမဆံုး သတ္မွတ္ က်င္းပေနၾကပါတယ္။

အဆုတ္အေအးမိ ေရာဂါေၾကာင့္ ၅ စကၠန္႔မွာ ကေလးတေယာက္ ေသဆံုးေနရတယ္လို႔ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕နဲ႔ ကုလသမဂၢရဲ႕ ကေလးသူငယ္မ်ား ေစာင့္ေရွာက္ေရး ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ (UNICEF) တို႔က ေျပာပါတယ္။ ဒီအေရအတြက္ဟာ ဝက္သက္၊ ငွက္ဖ်ားနဲ႔ AIDS ေရာဂါသံုးမ်ဳိးေပါင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးၾကတဲ့ ကေလးအေရအတြက္ထက္ မ်ားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အဆုတ္အေအးမိ ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးၾကတဲ့ ကေလးေတြရဲ႕ ၉၈% က ေတာင္အာရွနဲ႔ အာဖရိကတိုက္ ေတာင္ပိုင္း ႏိုင္ငံေတြက ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒီေရာဂါဟာ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ႏိုင္သလို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ေပမဲ့လို႔ အာ႐ံုစိုက္ခံရမႈ ေတာ္ေတာ္ေလး နည္းတယ္လို႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ေျပာၾကပါတယ္။

ကေလးေတြရဲ႕ သဘာဝ ကိုယ္ခံအား ေကာင္းေစဖို႔ အဓိကအခ်က္က မိခင္ႏို႔ရည္ တိုက္ေကၽြးတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ကုလသမဂၢရဲ႕ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ အဆင့္ျမင့္ အႀကံေပး အန္း ဂုိလပ္စ္ (Ann Golas) က ေျပာပါတယ္။

အဆုတ္အေအးမိေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္ေတြမွာ သန္႔ရွင္းမႈကို ဂ႐ုစိုက္တာအျပင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီး လိုအပ္တဲ့ ပဋိဇီဝေဆးေတြ တိုက္ေကၽြးကာ ကုသမႈေပးေရးကို အာ႐ံုစိုက္ ဆက္လုပ္သြားသင့္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ေတြက ေျပာပါတယ္။

လူေတြ ပိုအသိမ်ား လိုက္နာလာေစဖို႔ အခုကစၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အထိ လုပ္မယ့္ ဒီအစီအစဥ္ေတြအတြက္ ေထာက္ပံ့ေငြ ေဒၚလာ ၃၉ ဘီလီယံ ရရွိဖို႔ကိုလည္း ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီးနဲ႔ UNICEF အဖြဲ႕ေတြက ႀကိဳးစားေနပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

...............................................................................................................

ဟာမစ္ ခါဇိုင္း အႏိုင္ရ၊ ေရြးေကာက္ပဲြ ေကာ္မရွင္ ေၾကညာ

02 November 2009

အာဖဂန္နစၥတန္မွာ ဒုတိယအေက်ာ့ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဖ်က္ခဲ့ၿပီးေနာက္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ အႏိုင္ရသူဟာ လက္ရွိသမၼတ ဟာမစ္ ခါဇုိင္း (Harmid Karzai) ျဖစ္တယ္လို႔ သီးျခား လြတ္လပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။

မစၥတာ ခါဇုိင္းဟာ ႏုိ၀င္ဘာ ၇ ရက္မွာ လုပ္မယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၿပိဳင္ဘက္ကင္းသူ ျဖစ္ေနၿပီး ၾသဂုတ္လက လုပ္ခဲ့တဲ့ ပထမအေက်ာ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ တုန္းကလည္း သူပဲ အႏိုင္ရခဲ့တာမို႔ လက္ရွိသမၼတ တာဝန္ကို မစၥတာ ခါဇုိင္း ဆက္ၿပီး ယူသြားရမယ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒က ဒီေန႔မွာ ေျပာပါတယ္။

ဒုတိယအေက်ာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ပထမတေခါက္ကလိုပဲ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ မဲလိမ္မႈေတြ ရွိမယ္ဆိုတဲ့ စိုးရိမ္စိတ္ေၾကာင့္ မစၥတာ ခါဇုိင္းကို အဓိက စိန္ေခၚယွဥ္ၿပိဳင္မယ့္ မစၥတာ အဗၺဒူလာ အဗၺဒူလာ (Mr. Abdullah Abdullah) က ေရြးေကာက္ပြဲကေန ႏႈတ္ထြက္သြားခဲ့ပါတယ္။

ဒီကိစၥအျပင္ လံုၿခံဳေရး အေျခအေန အရေရာ၊ ေငြကုန္ေၾကးက် သက္သာဖို႔ပါ ဒုတိယအေက်ာ့လုပ္မယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဖ်က္သိမ္းဖို႔ ဆံုးျဖတ္တယ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ အႀကီးအကဲက ေျပာပါတယ္။

ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း (Ban Ki-moon) ကလည္း မစၥတာ ခါဇုိင္း၊ မစၥတာ အဗၺဒူလာတို႔နဲ႔ ေတြ႕ဆံုဖို႔ ကဘူးလ္ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ေရာက္ေနပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲကို ဖ်က္သိမ္းတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္နဲ႔ အေမရိကန္သံ႐ံုးတို႔က ႀကိဳဆိုၿပီး ျပန္အႏိုင္ရသူ သမၼတ ခါဇုိင္းကို ဂုဏ္ျပဳစကား ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

......................................................................................................................

အာဖဂန္တေက်ာ့ျပန္ ေရြးေကာက္ပြဲ အက္ဘ္ဒူလာ ႏုတ္ထြက္ဖြယ္ရွိ

01 November 2009

အခုလာမယ့္သီတင္းပတ္အတြင္း ဒုတိယအေက်ာ့ က်င္းပဖို႔ရွိေနတဲ့ အာဖဂန္ႏုိင္ငံေရြးေကာက္ပဲြ သမာသမတ္က်မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္မႈေတြရွိေနတာေၾကာင့္၊ အတိုက္အခံ သမၼတေလာင္း အက္ဘ္ဒူလာ အက္ဘ္ဒူလာ (Abdullah Abdullah) ဟာ ေရြးေကာက္ပဲြ ဒုတိယအေက်ာ့ကို ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခ်င္မွ ယွဥ္ၿပိဳင္မွာျဖစ္တယ္လို႔ သူနဲ႔ နီးစပ္တဲ့သူေတြက ေျပာပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဗီြအိုေအ သတင္းေထာက္ Sean Maroney အစၥလမ္မာဘတ္ၿမိဳ႕ကေန သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ကိုရန္ႏုိင္က တင္ျပထားပါတယ္။

အာဖဂန္ႏုိင္ငံရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္ ဥကၠဌ အဇီဇူလာ လိုဒင္ (Azizullah Lodin) ကို ဖယ္ရွားေပးဖို႔ မစၥတာ အက္ဘ္ဒူလာ က အာဖဂန္သမၼတ ဟာမစ္ကာဇိုင္း (Hamid Karzai) ကို စေနေန႔အထိအခ်ိန္ေပးထားပါတယ္။ ဒီေတာင္းဆုိခ်က္ဟာ ၾသဂုတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔က က်င္းခဲ့တဲ့ေရြးေကာက္ပဲြကို ျပႆနာေတြ ရႈပ္ေထြးေစတဲ့အထိျဖစ္ခဲ့တဲ့ မဲလိမ္မဲခိုးမႈေတြ ေနာက္တၾကိမ္ ထပ္မျဖစ္ေအာင္ဆုိၿပီး၊ မစၥတာ အက္ဘ္ဒူလာ အခုသီတင္းပတ္အတြင္း ေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြထဲက တခုျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ စေနေန႔အထိေတာ့ သမၼတ ဟာမစ္ကာဇိုင္းက မစၥတာ အက္ဘ္ဒူလာရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို သေဘာတူ လိုက္ေလ်ာျခင္း မရွိေသးပါဘူး။

မစၥတာ အက္ဘ္ဒူလာ ဟာ ႏုိ၀င္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပမယ့္ေရြးေကာက္ပဲြ ဒုတိယအေက်ာ့နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဒီကေန႔ တနဂၤေႏြေန႔မွာ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြ လုပ္မယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ အရင္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးေဟာင္း ျဖစ္တဲ့ အက္ဘ္ဒူလာ အက္ဘ္ဒူလာ ဟာ ေရြးေကာက္ပဲြ ဒုတိယအေက်ာ့ကို ၀င္ေရာက္အေရြးခံခ်င္မွ အေရြးခံမယ္လို႔ သူနဲ႔ နီးစပ္တဲ့ သတင္းတခ်ိဳ႕က ေျပာတယ္လို႔ လည္း သတင္းေတြမွာ ေဖာ္ျပေနပါတယ္။

မစၥတာ အက္ဘ္ဒူလာ ဟာ ေရြးေကာက္ပဲြက်င္းပဖို႔ တပတ္ပဲလိုေတာ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ တရား၀င္ႏႈတ္ထြက္သြားလို႔ မရဘူးလို႔ - အာဖဂန္ေရြးေကာက္ပဲြ ေကာ္မရွင္ ေျပာခြင့္ရပုဂၢဳိလ္ ႏူးရ္မိုဟာမတ္ႏူးရ္ (Noor Mohammad Noor) က ဗီြအုိေအကို တရား၀င္ အခုလို ေျပာပါတယ္။

"ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒရဲ႕  စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြအရ အခုခ်ိန္က အရမ္းကိုေနာက္က်သြားပါၿပီ။ ေရြးေကာက္ပဲြက ႏႈတ္ထြက္ဖို႔အခ်ိန္က ေက်ာ္သြားပါၿပီ၊ အဲဒါေၾကာင့္ သူတို႔အေနနဲ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ ယွဥ္ၿပိဳင္သင့္ပါတယ္။"  

အာဖဂန္ႏုိင္ငံ သုေတသနနဲ႔ မူ၀ါဒေလ့လာေရးဌာနက ညြန္ၾကားေရးမႉး ဟာရြန္မားရ္ (Haroun Mir) က အခုခ်ိန္က်မွ ေရြးေကာက္ပဲြကို သပိတ္ေမွာက္လိုက္မယ္ဆုိရင္  တုိင္းျပည္ရဲ႕အစိုးရအေပၚမွာ လူထုရဲ႕ အျမင္သေဘာထားေတြက အေတာ္ေလးကို သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲသြားမယ္လို႔ ကဘူးလ္ ၿမိဳ႕ကေန အခုလို ေျပာပါတယ္။

"တကယ္လို႔ ေဒါက္တာ အက္ဘ္ဒူလာ သပိတ္ေမွာက္လိုက္မယ္ဆုိရင္၊ မဲေပးတဲ့သူ အေရအတြက္လည္း အေတာ္ေလးကို နည္းသြားမွာျဖစ္ၿပီး၊ အဲဒီလိုဆုိရင္ သမၼတ ကာဇိုင္း အႏုိင္ရတယ္လို႔ ေၾကညာရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔ကို တရား၀င္ သမၼတအျဖစ္နဲ႔ေတာ့ သတ္မွတ္လို႔ရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။"

သမၼတကာဇိုင္းဟာ မစၥတာ အက္ဘ္ဒူလာ ကိုေထာက္ခံတဲ့ အမာခံနယ္ေျမေတြ ျဖစ္တဲ့ အာဖဂန္ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း ေဒသေတြမွာ ၾသဇာလႊမ္းမုိးမႈ ရွိဖို႔ေတာ့ အေတာ္ေလးကို ခက္ခဲလိမ့္မယ္လို႔ ယုံၾကည္တယ္လို႔ မစၥတာ မီယာ က ေျပာပါတယ္။

မဲရုံေတြကို ထပ္တိုးလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ပထမအေက်ာ့တုန္းကထက္ မဲလိမ္မႈေတြ ပိုၿပီးရွိလာႏုိင္တယ္လို႔ စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိေနတဲ့ၾကားကပဲ၊ အာဖဂန္ေရြးေကာက္ပဲြ တာ၀န္ရွိသူေတြဟာ ဒုတိယအေက်ာ့ ေရြးေကာက္ပဲြ အတြက္ မဲရုံေတြကို ထပ္တိုးၿပီး လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ စီစဥ္ေနၾကပါတယ္။

တာလီဘန္ေတြကလည္း ႏုိ၀င္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပမယ့္ ဒီ ေရြးေကာက္ပဲြ ဒုတိယအေက်ာ့ကို တုိက္ခုိက္မႈေတြ အရွိန္အဟုန္ျမင့္ လုပ္ေဆာင္သြားမယ့္လို ႀကံဳး၀ါးေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္အနည္းငယ္အတြင္းကေတာ့  တာလီဘန္သူပုန္ေတြက ကဘူးလ္ၿမိဳ႕က တည္းခိုခန္းတခုကို တုိက္ခိုက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ကုလသမဂၢ၀န္ထမ္း ၅ ေယာက္ ေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။

ဗြီအိုေအမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

................................................................................................................................

ဖိလစ္ပိုင္မုန္တိုင္း ၇ေယာက္ေသ

31 October 2009

စေနေန႔ အေစာပိုင္းက ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံကို အင္အားျပင္း တိုင္ဖြန္း မုန္တိုင္းတခု ဝင္ေရာက္ တိုက္ခတ္သြားခဲ့လုိ႔ လူ ၇ေယာက္ ထက္ မနည္း ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ အရင္ဝင္ခဲ့တဲ့ မုန္တိုင္းေတြေၾကာင့္ ေရမက်ေသးတဲ့ ေဒသေတြမွာလည္း ေနာက္ထပ္ ေရႀကီး မႈေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။

မရီနယ္ (Mirinae) တိုင္ဖြန္း မုန္တိုင္းအႏၱရာယ္ လြတ္သြားၿပီလို႔ ဖိလစ္ပိုင္ တာဝန္ရွိသူေတြက ဒီေန ့စေနေန႔မွာ ေၾကညာပါ တယ္။ ေသဆံုးေပ်ာက္ဆံုးသူစာရင္း အတိအက် မသိရေသးပါ။ ေသာၾကာေန႔ သန္းေခါင္ခ်ိန္ေလာက္မွာ မုန္တိုင္းဟာ ႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္း Quezon ျပည္နယ္ဘက္ကို ဝင္ေရာက္ တိုက္ခတ္ပါတယ္။

ဘက္စ္ ကားဂိတ္ေတြ၊ သေဘၤာဆိပ္ေတြမွာ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူေတြ ေသာင္တင္ေနၾကၿပီး မနီလာၿမိဳ႕ေတာ္ကေန လာမယ့္ ေလယာဥ္ခရီးစဥ္ေတြကို ဖ်က္ခဲ့ရပါတယ္။ ေရေၾကာင္းခရီးစဥ္အားလံုးကိုလည္း ကမ္းရိုးတန္းေစာင့္တပ္ေတြက တားထားတဲ့အတြက္ ဒီရံုးပိတ္ရက္အတြင္း ေသဆံုးသူ ေဆြမ်ဳိးေတြကို ဂါရဝျပဳၾကတဲ့ ပြဲေတာ္အတြက္ ေနရပ္ျပန္မယ့္ ခရီးသည္ ေသာင္းနဲ႔ ခ်ီျပီးေတာ့လည္း ခရီးမဆက္ႏိုင္ဘဲ ေသာင္တင္ေနၾကပါတယ္။

အေမရိကန္ႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး တႏွစ္ေက်ာ္ က်ဆင္းခဲ့ရာက ဇူလုိင္လ၊ ၾသဂုတ္လနဲ႔ စက္တင္ဘာလတုိ႔မွာ ျပန္လည္ စတင္ တက္လာပါၿပီ။ အေမရိကန္ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရးဌာနက ၾကာသပေတးေန႔မွာ ထုတ္ျပန္လုိက္တဲ့ အစီရင္ခံစာအရ ဒီႏွစ္ရဲ႕ တတိယ ေလးလပတ္မွာ ၃.၅% တက္လာခဲ့တယ္၊ ကုန္ပစၥည္းနဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားအရ ႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးမွာ အတက္ဆုံးအျဖစ္ ေတြ႕ရွိရတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမား (Barack Obama) က အဲဒါက ႀကိဳဆုိရမယ့္ သတင္းေကာင္း ျဖစ္တယ္လို႔ ဆုိလုိက္ၿပီး ေလွ်ာက္လွမ္းရမယ့္ လမ္းက အေ၀းႀကီး က်န္ေနေသးေၾကာင္းလည္း သတိေပး ေထာက္ျပသြားပါတယ္။

ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး ေကာင္းမေကာင္းဆုိတာ အဲဒီႏုိင္ငံက အလုပ္အကိုင္ေတြ ဖန္တီးေပးႏုိင္သလား၊ မိသားစုေတြက လစဥ္ ေပးဆပ္ရမယ့္ အိမ္လခ၊ ေရ၊ မီး စသည္တုိ႔အတြက္ အခြန္ေပးေဆာင္ႏုိင္ၾကသလား ဆိုတဲ့အေပၚမွာ မူတည္တယ္၊ ေပးႏုိင္မွသာလွ်င္ စီးပြားေရး တက္တယ္လို႔ ဆုိရမွာျဖစ္တယ္လို႔ သမၼတက ေျပာဆုိပါတယ္။

အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွာ အလုပ္လက္မဲ့ဦးေရ ဆက္လက္ ျမင့္မားေနဦးမယ္၊ ေရွ႕ႏွစ္မွာ ၁၀% ေက်ာ္သြားႏုိင္တယ္လို႔ စီးပြားေရးပညာရွင္ မ်ားစြာတုိ႔က ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။

ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပုိင္း မၿငိမ္မသက္ ျဖစ္ေနတဲ့ ေဒသက ပက္ရွ္၀ါၿမိဳ႕မွာ အင္အားျပင္း ကားဗုံးတလုံး ေပါက္ကြဲခဲ့ၿပီး လူေပါင္း ၁၀၀ ထက္မနည္း ေသဆုံးၿပီး ၂၀၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗုံးဟာ ဗုဒၶဟူးေန႔မွာ လူစည္ကားတဲ့ ေစ်းထဲေပါက္ကြဲခဲ့ၿပီး ဗလီတခု အပါအ၀င္ အေဆာက္အဦး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္စီးခဲ့ပါတယ္။

အ၀တ္အထည္ေတြ၊ ကေလး ကစားစရာေတြနဲ႔ လက္၀တ္ရတနာေတြ ေရာင္းတဲ့ ေနရာနားမွာ ေပါက္ကြဲခဲ့တာမို႔ ထိခုိက္ေသဆုံးသူ အမ်ားစုဟာ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ မ်က္ျမင္သက္ေသေတြက ေျပာပါတယ္။

ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္သားေတြဟာ ၿပိဳပ်က္ေနတဲ့ ဆုိင္ခန္းေတြထဲ အသက္မေသ က်န္ရစ္သူေတြကို ရွာေဖြေနၾကတဲ့အျပင္ ေလာင္ကၽြမ္းေနတဲ့ မီးေတြကိုလည္း ၿငႇိမ္းသတ္ေနရပါတယ္။ ဒီေဖာက္ခြဲမႈကို ဘယ္သူလုပ္ေဆာင္တယ္ဆုိတာ အခုထိ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိျခင္း မရွိေသးပါဘူး။

ပက္ရွ္၀ါၿမိဳ႕ဟာ ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း ခ႐ုိင္ထဲက လူဦးေရ အထူထပ္ဆုံး ၿမိဳ႕တၿမိဳ႕ျဖစ္ၿပီး တာလီဘန္ လက္နက္ကုိင္ေတြနဲ႔ ပါကစၥတန္စစ္တပ္ တုိက္ခုိက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ လူမ်ဳိးစုေတြ ေနထုိင္ရာ ေဒသေတြကို သြားရာ အခ်က္အခ်ာက်တဲ့ၿမိဳ႕ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ (Hillary Clinton) ပါကစၥတန္ၿမိဳ႕ေတာ္ အစၥလမ္မာဘတ္ၿမိဳ႕ကို ဆုိက္ေရာက္ၿပီး မၾကာခင္မွာပဲ အခုလို ေပါက္ကြဲမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

လက္နက္ကုိင္ အစြန္းေရာက္ေတြရဲ႕ ဒီလုပ္ေဆာင္မႈအတြက္ သမၼတ အိမ္ျဖဴေတာ္က ႐ႈတ္ခ်လုိက္တဲ့အျပင္ ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံကုိ ေရာက္ေနတဲ့ ၀န္ႀကီး ကလင္တန္ကလည္း အခုလို အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို တုိက္ခုိက္မႈဟာ သူရဲေဘာနည္းတယ္လို႔ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

၀န္ႀကီး ကလင္တန္က သူ႕ရဲ႕ ပါကစၥတန္ကုိ လာေရာက္တဲ့ ၃ ရက္ၾကာ ခရီးကေန ႏွစ္ႏုိင္ငံ ဆက္သြယ္ေရး ခုိင္မာေအာင္ လုပ္ေဆာင္မွာျဖစ္ၿပီး လက္နက္ကုိင္ အစြန္းေရာက္ေတြကို တုိက္ခုိက္ေနတဲ့ ပါကစၥတန္ဘက္က အေမရိကန္ႏုိင္ငံက မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္ေနတယ္လို႔လည္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ တိဘက္ေဒသေတြမွာ ဒီကေန႔ ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကုိ ရွင္းျပဖို႔အတြက္ အိႏၵိယႏုိင္ငံက သတင္းေထာက္မ်ား အသင္းမွာ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ လုပ္ခဲ့ၾကတဲ့ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အဖြဲဲ႕၀င္ေတြကေတာ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံက ဂ်ဳိဒီ ၀ီလီယံစ္ (Jody Williams) နဲ႔ အုိင္ယာလန္ႏုိင္ငံက မုိင္းရက္ဒ္ မဂြိဳင္းရား (Maired Maguire) တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

သူတုိ႔က ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ တိဘက္ေဒသေတြမွာ ႏုိင္ငံေရးအရ လြတ္လပ္မႈ မရွိတာေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရတာေတြကုိ မီးေမာင္းထုိးျပလုိတဲ့အတြက္ အခုလုိ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ ေျပာၾကားခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုရွင္ေတြနဲ႔အတူ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲကုိ ပူးတြဲက်င္းပခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (WLB) က မသင္းသင္းေအာင္က ဒီကေန႔ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ေတြ ေျပာၾကားခဲ့တာနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ဗီြအုိေအကုိ အခုလုိ ေျပာျပပါတယ္။

“ဒီ Noble Women Initiative က ဦးေဆာင္တဲ့လူေတြျဖစ္တဲ့ ႏုိဘဲလ္ဆုရွင္ အမ်ဳိးသမီး ၂ ေယာက္က သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ လုပ္တယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြကလည္း အခုထက္ထိ ဘာမွ ေကာင္းမြန္တုိးတက္ ေျပာင္းလဲလာတာ မရွိေသးဘူး။ အခု အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္ရွိၿပီ။ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသား ၂,၀၀၀ ေက်ာ္ကလည္း ရွိေနဆဲပဲ ျဖစ္တယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တုိင္လည္း အဖမ္းခံေနရဆဲပဲ ျဖစ္တယ္။

“အဲဒါေၾကာင့္ အခုလာမယ့္ ၂၀၁၀ မွာ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္မယ္လို႔ နအဖက ေၾကညာထားတာေတာ့ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီမတုိင္ခင္မွာ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသား အားလုံး၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအ၀င္ လႊတ္ေပးဖုိ႔ လုိတယ္။ ၿပီးေတာ့မွ တကယ္ တရားမွ်တၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ျဖစ္ဖုိ႔ဆုိရင္ အဲဒီမတုိင္ခင္မွာ အားလုံးကို ပါ၀င္ခြင့္ရွိေအာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရမယ္။ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကိုလည္း ျပန္ၿပီး Review လုပ္ဖုိ႔ လိုတယ္ေပါ့။ အဲဒါေတြ သူတို႔ေျပာသြားတယ္။”

ဒါ့အျပင္ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀ုိင္း အေနနဲ႔လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚဖုိ႔အတြက္ ပါးစပ္က အေျပာခ်ည္း မဟုတ္ဘဲ လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ ေပၚလာေအာင္ ကူညီလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ လုိအပ္တယ္ ဆုိတာကုိလည္း ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုရွင္ေတြက ထည့္သြင္း ေျပာၾကားသြားၾကပါတယ္။

“ႏုိင္ငံတကာ အေနနဲ႔လည္း ပါးစပ္ကပဲ ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္လာဖို႔အတြက္ကို တကယ္တမ္း ထိေရာက္စြာ ကူညီဖို႔ လုိတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္ အေမရိကန္ကေနၿပီး ေပၚလစီေတြ ေျပာင္းၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈေတြကုိ ေျပာင္းတဲ့ေနရာမွာလည္း ႏုိင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ုိင္းရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈအရ တကယ္ထိေရာက္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈကို ဦးတည္သင့္တယ္ေပါ့။ အေမရိကန္ အစုိးရရဲ႕ ေျပာင္းလဲတဲ့ ဥပေဒကလည္း တကယ္တမ္း ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တုိးတက္တဲ့၊ ေကာင္းမြန္တဲ့၊ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြ မျဖစ္မျခင္းကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀ုိင္းအေနနဲ႔ အေရးယူ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြကုိ ဆက္ၿပီး ထားသင့္တယ္ေပါ့။”

WLB ျမန္မာႏုိင္ငံ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ဟာ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအဖြဲ႕နဲ႔ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္တာေၾကာင့္ အခုလုိ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ပူးတြဲက်င္းပတာ ျဖစ္ၿပီး ေရွ႕ႏွစ္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ဧၿပီလအတြင္းမွာလည္း ၂ ဖြဲ႕ေပါင္းၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးေတြ ခ်ဳိးေဖာက္ခံေနၾကရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ ခုံ႐ုံးဖြဲ႕ ၾကားနာမႈေတြ ျပဳလုပ္သြားဖုိ႔လည္း စီစဥ္ထားတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအဖြဲ႕ကုိ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ အမ်ဳိးသမီး ၆ ေယာက္နဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတာ ျဖစ္ေပမဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံက ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိပါ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ ထည့္သြင္းၿပီး ၇ ေယာက္အဖြဲ႕လုိ႔ သတ္မွတ္ထားတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္နဲ႔ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ခံထားရတာေၾကာင့္ သူတုိ႔နဲ႔အတူ ဒီလႈပ္ရွားမႈေတြမွာ ပါ၀င္ႏုိင္ျခင္း မရွိတာေၾကာင့္ သူတုိ႔အေနနဲ႔လည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ တစုိက္မတ္မတ္ ႀကိဳးစား လုပ္ေဆာင္ေနၾကတာပါ။

တိဘက္ အေ၀းေရာက္အစုိးရ တည္ေထာင္တဲ့ ႏွစ္ ၅၀ ေျမာက္ အထိမ္းအမွတ္အေနနဲ႔ တိဘက္ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဒလုိင္း လားမား (Dalai Lama) က ဒီ ႏုိဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအဖြဲ႕ကုိ ဖိတ္ၾကားခဲ့တာေၾကာင့္ သူတုိ႔ အိႏၵိယႏုိင္ငံကုိ ေရာက္ရွိေနၾကရာက အခုလုိ ပူးတြဲ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံ ကဘူးလ္ၿမိဳ႕ေတာ္က ကုလသမဂၢ ၀န္ထမ္းေတြ တည္းခုိရာဧည့္ေဂဟာကုိ ဗုဒၶဟူးေန႔က ရဲယူနီေဖာင္း ၀တ္ဆင္ထားတဲ့ တာလီဘန္ စစ္ေသြးႂကြေတြက အေသခံ ဗုံးခြဲ တုိက္ခုိက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ကုလသမဂၢ၀န္ထမ္း ႏုိင္ငံျခားသား ၆ ဦးနဲ႔ အာဖဂန္ ၃ ဦးတုိ႔ ေသဆုံးသြားခဲ့ၾကပါတယ္။

စစ္ေသြးႂကြ ၃ ေယာက္ဟာ အဲဒီအိမ္ထဲကို ေသနတ္ေတြပစ္ခတ္ ၀င္ေရာက္လာခဲ့ၿပီး လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြနဲ႔ တိုက္ခုိက္ေနရာက သူတုိ႔ရဲ႕ကိုယ္မွာ ခ်ည္ေႏွာင္ထားတဲ့ ဗုံးေတြကို ခြဲၿပီး အေသခံ အၾကမ္းဖက္ တုိက္ခုိက္သြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အျခား ကုလသမဂၢ၀န္ထမ္း ၉ ဦးလည္း ဒဏ္ရာေတြ ရရွိသြားခဲ့ပါတယ္။ ေသဆုံးသူ အာဖဂန္ ၃ ဦးအနက္ ၂ ဦးဟာ လုံၿခဳံေရး ၀န္ထမ္းေတြျဖစ္ၿပီး တဦးကေတာ့ အရပ္သား ၀န္ထမ္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေရွ႕လမွာ ျပဳလုပ္မယ့္ တေက်ာ့ျပန္ အာဖဂန္သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲကုိ ေႏွာင့္ယွက္တဲ့ ပထမေျခလွမ္းတရပ္ အေနနဲ႔ အခု အေသခံ တုိက္ခိုက္မႈကုိ လုပ္ခဲ့တာလုိ႔ တာလီဘန္ေတြရဲ႕ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူက ေၾကညာသြားပါတယ္။

ဒီတုိက္ခုိက္မႈအတြက္ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း (Ban Ki-moon)၊ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ (Hillary Clinton) နဲ႔ အိမ္ျဖဴေတာ္ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ေရာဘတ္ ဂစ္ဘ္စ္ (Robert Gibbs) တုိ႔က ျပင္းထန္စြာ ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ်သြားပါတယ္။

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ေတာင္ဘက္ ကမ္းလြန္မွာ အဂၤါေန႔က ဂ်ပန္ေရတပ္ ဖ်က္သေဘၤာနဲ႔ ေတာင္ကုိရီးယား ကုန္သေဘၤာတစင္း တုိက္မိခဲ့တဲ့အတြက္ ၂ စင္းစလုံး မီးေလာင္ခဲ့တဲ့အျပင္ ဂ်ပန္သေဘၤာေပၚက သေဘၤာသား ၃ ဦးပါ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ပါတယ္။

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ က်ဴ႐ႉး (Kyushu) နဲ႔ ဟြန္႐ႉး (Honshu) ကၽြန္း ၂ ကၽြန္းၾကားက က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ ကန္မြန္ (Kanmon) ေရလက္ၾကားမွာ ဂ်ပန္ဖ်က္သေဘၤာ ကုရာမ (Kurama) နဲ႔ ေတာင္ကုိရီးယား ကုန္တင္သေဘၤာ ကရီနာ စတား (Carina Star) တုိ႔ မေတာ္တဆ တုိက္ခိုက္မိခဲ့တယ္လို႔ ဂ်ပန္ ကာကြယ္ေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ေျပာၾကား ပါတယ္။

တုိက္မိတဲ့အရွိန္ေၾကာင့္ ၂ စင္းစလုံး မီးေလာင္ခဲ့ၿပီး ဂ်ပန္သေဘၤာေပၚက သေဘၤာသားတဦး ထိခုိက္ဒဏ္ရာ အနည္းငယ္ရရွိခဲ့ၿပီး ေနာက္ ၂ ဦးကေတာ့ မီးခုိးေတြကို ႐ႉ႐ႈိက္ခဲ့မိတဲ့အတြက္ ေဆးကုသမႈ ခံယူေနရပါတယ္။

ကုိရီးယား ကုန္သေဘၤာေပၚ ပါလာသူ တဦးတေယာက္မွ ဒဏ္ရာမရခဲ့ဘူးလို႔ အရာရွိေတြက ေျပာပါတယ္။

တန္ခ်ိန္ ၇,၄၀၀ ရွိတဲ့ ကုန္သေဘၤာ ကရီနာ စတားဟာ ေတာင္ကုိရီးယားႏုိင္ငံ ဘူဆန္းဆိပ္ကမ္းကေန ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ အေနာက္ပုိင္း အုိဆာကာကို ထြက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘၤာအမႈထမ္း ၁၆ ဦးထဲမွာ ျမန္မာ ၄ ဦး ပါ၀င္ေနပါတယ္။

ဂ်ပန္ေရတပ္ သေဘၤာကေတာ့ သေဘၤာသား ၃၆၀ ကုိ တင္ေဆာင္ၿပီး က်ဴ႐ႉးကၽြန္းက မိခင္ဆိပ္ကမ္းကို ျပန္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အခုလို မေတာ္တဆတုိက္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ရတဲ့အတြက္ ၀မ္းနည္းေၾကာင္းနဲ႔ ျဖစ္ပြားရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကုိ ဂ်ပန္အစုိးရက စုံစမ္းမွာျဖစ္ေၾကာင္း ဂ်ပန္ ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး တုိးရွိမိ ကိတာဇာ၀ါ (Toshimi Kitazawa) က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။